Elektrik tesislerinde güvenlik, süreklilik ve yasal uyum denildiğinde en kritik konulardan biri yüksek gerilim işletme sorumluluğudur.
“YG işletme sorumluluğu zorunlu mu?”,
“Yüksek gerilim işletme sorumlusu kim olabilir?”,
“YG işletme sorumluluğu cezası var mı?”
gibi sorular özellikle sanayi tesisleri, AVM’ler, OSB’ler ve trafo sahibi işletmeler tarafından sıkça araştırılmaktadır.
Bu rehberde;
yüksek gerilim işletme sorumluluğu mevzuatı,
yüksek gerilim tesisleri işletme sorumluluğu,
elektrik tesislerinde yasal zorunluluklar,
trafo bakımı ve kompanzasyon ilişkisi
tüm yönleriyle sade ve anlaşılır biçimde açıklanmaktadır.
Yüksek Gerilim İşletme Sorumluluğu Nedir?
Yüksek gerilim işletme sorumluluğu, yüksek gerilim (YG) ile çalışan elektrik tesislerinin güvenli, mevzuata uygun ve sürekli çalışmasından sorumlu olan yetkili mühendislik hizmetidir.
Bu sorumluluk kapsamında:
-
Elektrik tesislerinin düzenli kontrolü yapılır
-
Olası arızalar önceden tespit edilir
-
İş güvenliği ve can güvenliği sağlanır
Kısaca: YG işletme sorumluluğu, yüksek gerilim tesislerinin yasal sigortasıdır.
YG İşletme Sorumluluğu Zorunlu mu?
Evet, YG işletme sorumluluğu zorunludur.
Zorunluluğun dayandığı temel mevzuatlar:
-
Yüksek Gerilim Elektrik Tesisleri Yönetmeliği
-
Enerji Dağıtım Mevzuatı
-
Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği
Yüksek gerilim tesisine sahip olup YG işletme sorumlusu bulundurmayan işletmeler yasal ihlal yapmış sayılır.
Yüksek Gerilim İşletme Sorumluluğu Mevzuatı Ne Diyor?
Yüksek gerilim işletme sorumluluğu mevzuatı, tesislerin uzman kişilerce işletilmesini şart koşar.
Mevzuata göre:
-
YG tesisleri düzenli olarak denetlenmelidir
-
İşletme sorumlusu yazılı sözleşme ile atanmalıdır
-
Bakım ve ölçümler raporlanmalıdır
Bu yükümlülükler yerine getirilmezse idari ve cezai yaptırımlar uygulanır.
Yüksek Gerilim İşletme Sorumlusu Kim Olabilir?
YG işletme sorumlusu kim olabilir? sorusu oldukça kritiktir.
YG işletme sorumlusu olabilecek kişiler:
-
Elektrik mühendisleri
-
Elektrik-elektronik mühendisleri
Tekniker veya teknisyenler YG işletme sorumlusu olamaz.
Bu hizmet genellikle elektrik mühendisliği hizmetleri sunan firmalar tarafından sağlanır.
Yüksek Gerilim Tesisleri Nelerdir?
YG tesisleri kapsamına giren başlıca yapılar:
-
Trafo merkezleri
-
Sanayi tesisleri
-
OSB’ler
-
AVM ve büyük ticari yapılar
-
GES ve RES bağlantı noktaları
Bu tesislerin tamamı için yüksek gerilim tesisleri işletme sorumluluğu zorunludur.
YG İşletme Sorumluluğu Kapsamında Neler Yapılır?
| Hizmet | Açıklama |
|---|---|
| Trafo bakımı | Yağ, izolasyon ve ısınma kontrolleri |
| Kompanzasyon kontrolü | Reaktif ceza önleme |
| Ölçüm ve raporlama | Gerilim, akım, yük dengesi |
| Risk analizi | Arıza ve yangın önleme |
| Yasal takip | Mevzuata uygunluk |
Trafo bakımı ve kompanzasyon, YG işletme sorumluluğunun ayrılmaz parçalarıdır.
Elektrik İşletme Sorumluluğu ile YG İşletme Sorumluluğu Arasındaki Fark
| Kriter | Elektrik İşletme Sorumluluğu | YG İşletme Sorumluluğu |
|---|---|---|
| Gerilim seviyesi | Alçak gerilim | Yüksek gerilim |
| Zorunluluk | Sınırlı | Kesin |
| Yetki | Elektrik mühendisi | Elektrik mühendisi |
| Risk seviyesi | Orta | Çok yüksek |
YG İşletme Sorumluluğu Cezası Var mı?
Evet, YG işletme sorumluluğu cezası bulunmaktadır.
Karşılaşılabilecek yaptırımlar:
-
Enerji kesintisi
-
İdari para cezası
-
Tesisin mühürlenmesi
-
Sigorta kapsamı dışı kalma
Bir arıza veya kazada, işletme sorumlusu yoksa tüm sorumluluk tesis sahibine aittir.
Proje Taahhüt ve YG İşletme Sorumluluğu İlişkisi
Proje taahhüt süreçlerinde:
-
YG tesis projeleri hazırlanır
-
Uygulama tamamlandıktan sonra işletme sorumluluğu devreye girer
Bu iki süreç birbirini tamamlar. Proje doğru değilse, işletme güvenli olmaz.
Elektrik Tesislerinde Yasal Zorunluluklar Neden Önemlidir?
Elektrik tesislerinde yasal zorunluluklar:
-
Can ve mal güvenliği sağlar
-
İş kazalarını önler
-
Enerji sürekliliğini garanti eder
YG işletme sorumluluğu bu zincirin en kritik halkasıdır.
Yüksek Gerilim İşletme Sorumluluğu Bir Tercih Değil, Mecburiyettir
YG işletme sorumluluğu zorunlu mu? sorusunun cevabı nettir:
Evet, hem yasal hem hayati bir zorunluluktur.
Doğru bir YG işletme sorumlusu ile:
-
Trafo arızaları azalır
-
Kompanzasyon cezaları önlenir
-
Tesis güvenliği üst seviyeye çıkar
Sıkça Sorulan Sorular
1. Yüksek gerilim işletme sorumluluğu nedir?
YG tesislerinin güvenli ve mevzuata uygun işletilmesinden sorumlu mühendislik hizmetidir.
2. YG işletme sorumluluğu zorunlu mu?
Evet, yüksek gerilim tesisleri için zorunludur.
3. Yüksek gerilim işletme sorumlusu kim olabilir?
Elektrik veya elektrik-elektronik mühendisi olabilir.
4. YG işletme sorumluluğu cezası var mı?
Evet, idari para cezası ve enerji kesintisi uygulanabilir.
5. Trafo bakımı YG sorumluluğa dahil mi?
Evet, temel sorumluluk alanıdır.
6. Kompanzasyon kontrolü YG sorumluluğa girer mi?
Evet, reaktif ceza önleme için zorunludur.
7. YG işletme sorumluluğu sözleşmesi zorunlu mu?
Evet, yazılı sözleşme şarttır.
8. YG tesisleri nelerdir?
Trafo merkezleri ve yüksek gerilimle çalışan tüm tesislerdir.
9. Proje taahhüt sonrası YG sorumluluk başlar mı?
Evet, tesis devreye alındığında başlar.
10. YG işletme sorumluluğu neden önemlidir?
Can güvenliği, yasal uyum ve enerji sürekliliği için hayati önemdedir.
